MAYISHAZIRAN2026
Zekeriya Şimşek
Çeşme’nin Kaçak Havuzları
Çeşme’nin Kaçak Havuzları ve Su Sorunu
Çeşme, Bodrum ile birlikte ülkemiz turizminin iki gözbebeğinden biri.
Antik Çağ’da “Cyssus” adıyla bilinen Çeşme’nin bugünkü adını denizcilerin su temin ettikleri “çeşme”lerden aldığı rivayettir. Ne yazıktır ki o çeşmeler bugün kurudu/kuruyacak…
Sezon açılırken, satılık otel bolluğuyla (etik.org.tr), son kullanma tarihi geçmiş ürünleri kışın stoklayıp yazın servis yapan “kazıklama gurmesi” yeme içme mekânlarıyla ve kaçak yapılarıyla Çeşme turizmi SOS veriyor…
Cilalanıp, cilalanıp parlatılarak gözümüze sokulan yüzünden bambaşka bir yüzü daha var Çeşme’nin!
Çeşme Çevre Derneği Başkanı Ahmet Güler’in aktardığından çıkarımla, Çeşme’de mevcut yüzme havuzlarının %96’sı kaçak. Yani, “Ben yaptım oldu”. Şikâyetler karşısındaysa Belediye, havuzun üzerinin yeşil branda ve/veya plastik çim ile kapatılıp getirilen fotoğrafı üzerinden dosyayı kapatıyor?! Olumlu bir örnek; Çiftlik Mahallesi 6610 adadaki Pırlanta Sitesi kaçak yüzme havuzu/arıtması 28.05.2025 tarih ve E-65043165-000-123887 sayılı tebligatıyla Çeşme Belediyesi tarafından yıkıldı. Yıkımların devamı, Çeşme’nin geleceği adına kaçınılmaz. Şikâyetler ve denetimler arttıkça kaçak yüzme havuzu yıkımları da artacak ve caydırıcılık yerleşecektir.
Kaçak yüzme havuzu ne demektir?
Kaçak havuz, 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre gerekli yapı ruhsatı alınmaksızın yani Belediyeden onaylı projeye aykırı -müteahhitçe daha fazla rant elde etmek için- yapılan “gözde” bir eklentidir. Müteahhit açısından kaçak havuz demek projeden bir dubleks ev fazla çıkarmak demektir. Hukukî sorumluluk yaratır ama Çeşme’de kervan yolda düzelir!
Her yaz yaşanan bir Çeşme klasiği olarak “içme suyu sıkıntısı”nın birincil sebebi; işbu yüzme havuzlarında şehir şebeke suyu kullanımı ile havuzlardaki ciddî su kaçak, kayıp ve israfları. Ayrıca, 2025’de Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeybek’in havuz elektrik kaçağından ölümü benzeri gerçekleşmeler Çeşme’nin yakın gelecek gündemi olmaya adaydır; çünkü mevcut havuzların elektrik ve makine tesisatları aşırı rutubetli ortamlarda iptidai ve bakımsızdır, çoğunun arıtması yoktur, kullanılan havuz kimyasalları çevre duyarlılığı olmayan Çin menşeli ucuz ürünlerdir.
Çeşme’nin (çevre) sorunlarının suçlusu ve sorumlusu yani susuzluğun, imar katliamının, çarpık yapılaşmanın, kaçak havuz vb. gecekondu eklentilerin birincil derecede muhatabı Çeşme Belediyesi, vurdumduymazlık ve “duygusal” ilişkilerdir. Karareis Barajı vb. ayrıntılarla Ak Parti’yi suçlayarak işin içinden sıyrılmaya çalışmak bir “kara mizah” örneği. Belediye ile müteahhitler “al gülüm ver gülüm” Çeşme’yi mahvetmiş, yerli halk ise “gayrimenkulüm/tarlam değerleniyor” deyip olan bitene çanak tutmuş iken “sosyal demokrat”lık, sandık günü gelince CHP’ye oy vermekten ibaret bir fantezi olmasa gerek!
Müteahhit beyler “laf cambazı”, Çevre İl/İlçe Müdürlükleri durumsal yetkim var veya yok diyor, belediye zabıtası ise “üç maymun” dostu! Zemin kaypak, senaryolar rantiye, yerel yönetim aksiyonları işgüzar. Sonuç; iğdiş edilmiş Çeşme!
Ahlâk bekçisi olmak kolay ya ahlâklı olmak?
Çözüm, belediyeciliği “reforme etmek” değil; mevcut belediyecilik anlayışına son vermektir. Belediyeciliği, rant üretimine kapalı, bağımsız, uzun vadeli planlı, liyakat temelli ve çevreyi koruma odaklı bir yönetim üzerinden geliştirmeliyiz. Şehir, çoğunluk iradesinin ve günlük siyasetin keyfiyetine bırakılmamalı. Çünkü çoğunluk, her zaman şehrin geleceğini değil çoğu zaman kendi kısa vadeli çıkarını gözetir. Çeşme’nin içinde debelendiği ve sonunu hazırlayan kaotik süreç rantsal iştah krizidir. Krizin taşıyıcısı, mevcut belediyecilik düzenidir. Bu gerçeği kabul etmeden, Çeşme’yi kurtarmak, doğayı ve tarih mirasını korumak mümkün değildir. Mesele, belediyeyi/belediyeciliği reorganize etmek değil belediyeciliğin Çeşme’ye zarar veren yönetsel zafiyetlerini ve “yasal sulandırmalar”ı kesip atmaktır. Belediye başkanı; şehrin temel ihtiyaçlarını ve sorunlarını çözmek, yaşam kalitesini yükseltmek, şehir düzenini etik bir düzlemde geliştirmekle yükümlüdür.
2016 itibariyle Çeşme/Ardıç Mahallesi’nde bir yazlığım var. Kat Mülkiyeti Kanunu (veya yapı kooperatifi) bağı olmayan, sekiz-dokuz müstakil tapulu arsadan oluşan “çakma” bir sitede. Havuzu kaçak. Kaçak havuzun müteahhidi de komşumuz. Gelin görün ki; hep inkâr, hep inkâr!
64 yıllık hayat tecrübemle sabittir ki “annesini seven müteahhit” görmedim. Müteahhitlik mesleğini seçenlerin huyundan mı, yoksa mesleğin suyundan mı sorusuna da cevap verebilecek mühendislik-mimarlık donanımına sahip değilim.
Bugün Ortadoğu’da yaşanan gerilimlerin arka planında petrolü ele geçirmek kadar Körfez ülkelerinin altyapılarına yönelik tehditler bağlamında suyunu kaybetmek endişesi vardır. Bu durum bize suyun tarih boyunca yalnızca bir yaşam kaynağı değil, aynı zamanda bir güç ve çatışma unsuru olduğunu hatırlatmakta. Görünen o ki yakın gelecekte Dünya siyasetinin yönünü belirleyecek en kritik unsurlardan biri su olacaktır. Enerji kaynakları için verilen mücadele bir egemenlik savaşı; su için verilen mücadeleyse bir hayat-memat savaşıdır. Petrolsüz Dünya bir şekilde ayakta kalabilir; fakat susuz bir coğrafyada ne yaşamın ne de medeniyetin sürdürülebilirliği mümkündür!
Suyun yokluğu, yalnızca günlük hayatın aksaması anlamına gelmez. Sular kesildiğinde şehir yaşanamaz hâle gelir; ekonomi durur, sağlık sistemi çöker ve insanların yaşam güvenliği tehlikeye girer. Malûm, Çeşme, su fakiri. Göl yok, nehir yok! Desalinasyon tesisi yok! Arıtma tesisleri yok ya da yetersiz.
Lâl Başkan; İçişleri Müfettişleri ve Savcılık şikâyetleriyle uğraşmaktansa kaçak havuzlar konusunda gereğini yapmalı, babadan Çeşmeli olarak Çeşme tarihine adını altın harflerle yazdırma şansını kaçırmamalı… Çeşme’ye yabancı turist gelmemesinin birincil sebebi; bu ve benzeri bencil uygulamalar artık görmezden gelinmemeli!
Su hayattır, -şebeke suyu kullanan- havuzlar ise israf ekonomisi!
Öncekini suçlayarak yanlışlardan arınamayız, hariçten gazel okuyarak da; çuvaldızı kendimize batırabiliyor muyuz, “katılımcı birey/yurttaş/Çeşmeli” olabiliyor muyuz?
HERKESE LÂZIM HUKUK BİLGİSİ: Bir site sakini, -Kat Mülkiyeti Kanunu (veya yapı kooperatifi) bağı olsa bile- “kaçak yüzme havuzu” masraflarına katılmaya/aidat ödemeye ve havuza ortak olmaya/kullanmaya zorlanamaz. Yasalar ve içtihatlar açık!